حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در طول زندگی پر برکت خود احادیث بسیار زیادی در فضیلت، امامت و جانشینی حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) بیان فرمودند که دلالت بر امامت و جانشینی بلافصل حضرت علی بن ابیطالب (علیه السّلام) دارد. به مناسبت نزدیک شدن به واقعه غدیر بخشی از این احادیث که در کتاب نهج الحق و کشف الصدق به همت علامه حلی گردآوری شده و توسط علیرضا کهنسال شده است؛ مطرح میگردد.
امامت و جانشینی حضرت امیرالمومنین (علیه السّلام) در احادیث حضرت رسول الله (صلی الله علیه و آله)
1. حدیث خلافت (حدیث الخلافة)
منْ مُسْنَدِ أَحْمَدَ لَمَّا نَزَلَ وَ أَنْذِرْ عَشِیرَتَکَ الْأَقْرَبِینَ (شعرا، 214) جَمَعَ النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ ثَلَاثِینَ فَأَکَلُوا وَ شَرِبُوا ثَلَاثاً ثُمَّ قَالَ لَهُمْ مَنْ یَضْمَنُ عَنِّی دَیْنِی وَ مَوَاعِیدِی وَ یَکُونُ خَلِیفَتِی وَ یَکُونُ مَعِی فِی الْجَنَّةِ فَقَالَ عَلِیٌّ أَنَا فَقَالَ أَنْتَ.
در مسند احمد آمده است است که پس از نزول آیه «خویشاوندان نزدیک خود را اندرز بده.» پیامبر سى تن از اهل و خاندان خویش را سه نوبت فرا خواند و آنها سه بار به میهمانى خوردند و نوشیدند.
پیامبر هر بار به آنها فرمود: «چه کسى دین و وعدههاى مرا میپذیرد تا جانشین من و همنشین من در بهشت باشد. على (ع) گفت: من، و پیامبر فرمود: تو (اینگونهاى).»
مسند احمد، جلد اول، صفحه 111 و 195
تاریخ طبری، جلد پنجم، صفحه 43
شواهد التنزیل، جلد اول، صفحه 420
کنزالعمال، جلد ششم، صفحه 392
ینابیع الموده، صفحه 105
2. حدیث وصیت (حدیث الوصیة)
منَ الْمُسْنَدِ عَنْ سَلْمَانَ قَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ وَصِیُّکَ قَالَ یَا سَلْمَانُ مَنْ کَانَ وَصِیَّ أَخِی مُوسَى قَالَ یُوشَعُ بْنُ نُونٍ قَالَ فَإِنَّ وَصِیِّی وَ وَارِثِی یَقْضِی دَیْنِی وَ یُنْجِزُ مَوْعِدِی عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِب.
در مسند از سلمان روایت شده است که از پیامبر (صلی الله علیه و آله) پرسید: «اى رسول خدا جانشین و وصى تو کیست؟ پیامبر فرمود: اى سلمان جانشین برادرم موسى که بود؟ سلمان پاسخ داد: یوشع بن نون. پیامبر فرمود: پس همانا جانشین و وارث من که دِین مرا به جای میآورد و وعده مرا تحقق میبخشد على بن ابیطالب (ع) است.»
مجمع الزواید، هیثمی، جلد نهم، صفحه 113
کنز العمال، جلد ششم، صفحه 156
التهذیب، جلد سوم، صفحه 106
کفایت الطالب، صفحه 293
شواهد التنزیل، جلد اول، صفحه 77
الریاض النضره، صفحه 178
ذخایرالعقبی، صفحه 71
3. حدیث من أحب أصحابک
منْ کِتَابِ الْمَنَاقِبِ لِأَبِی بَکْرٍ أَحْمَدَ بْنِ مَرْدَوَیْهِ وَ هُوَ حُجَّةٌ عِنْدَ الْمَذَاهِبِ الْأَرْبَعَةِ رَوَاهُ بِإِسْنَادِهِ إِلَى أَبِی ذَرٍّ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ (ص) فَقُلْنَا مَنْ أَحَبُّ أَصْحَابِکَ إِلَیْکَ وَ إِنْ کَانَ أَمْرٌ کُنَّا مَعَهُ وَ إِنْ کَانَتْ نَائِبَةٌ کُنَّا مِنْ دُونِهِ قَالَ هَذَا عَلِیٌّ أَقْدَمُکُمْ سِلْماً وَ إِسْلَاما
در کتاب مناقب ابوبکر احمد بن مردویه که حجت چهار مذهب سنى است، با اسناد ابوبکر از ابوذر روایت شده است که بر پیامبر (ص) وارد شدیم و پرسیدیم: کدامیک از یاران نزد شما گرامیتر هستند؟ فرمود:
على (ع) که به سلامت درون و اسلام از شما پیشتازتر است.
المناقب مرتضوی ترمذی، صفحه 95
4. حدیث نوری
ما رَوَاهُ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فِی مُسْنَدِهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): « کُنْتُ أَنَا وَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ نُوراً بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ آدَمَ بِأَرْبَعَةَ عَشَرَ أَلْفَ عَامٍ فَلَمَّا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ قَسَمَ ذَلِکَ النُّورَ جُزْءَیْنِ فَجُزْءٌ أَنَا وَ جُزْءٌ عَلِیٌّ.
وَ فِی حَدِیثٍ آخَرَ رَوَاهُ ابْنُ الْمَغَازِلِیِّ الشَّافِعِیُّ: فَلَمَّا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ رَکَّبَ ذَلِکَ النُّورَ فِی صُلْبِهِ فَلَمْ یَزَلْ فِی شَیْءٍ وَاحِدٍ حَتَّى افْتَرَقَا فِی صُلْبِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَفِیَّ النُّبُوَّةُ وَ فِی عَلِیٍّ الْخِلَافَةُ:
وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ رَوَاهُ ابْنُ الْمَغَازِلِیِّ عَنْ جَابِرٍ فِی آخِرِهِ حَتَّى قَسَمَهُ جُزْءَیْنِ فَجَعَلَ جُزْءاً فِی صُلْبِ عَبْدِ اللَّهِ وَ جُزْءاً فِی صُلْبِ أَبِی طَالِبٍ فَأَخْرَجَنِی نَبِیّاً وَ أَخْرَجَ عَلِیّاً وَلِیّا.
احمد بن حنبل در مسند خود روایت کرده است که پیامبر (ص) فرمود:«من و على بن ابیطالب چهارده هزار سال پیش از آفرینش آدم، نورى در محضر خدا بودیم. هنگامى که خدا آدم را آفرید، آن نور را به دو بخش کرد، جزئى از آن منم و پارهاى على.»
نهج البلاغه شرح ابن ابی الحدید، جلد دوم، صفحه 430
مناقب ابن مغازلی، صفحه 78
ینابع الموده، صفحه 10 و 83
در حدیث دیگرى که ابن مغازلى شافعى نقل کرده آمده است. هنگامى که خدا آدم را خلق کرد، آن نور در صلب او قرار گرفت. پیوسته آن نور، یکپارچه بود تا در صلب عبد المطلب دوگانه شد. در پیامبر (ص) به پیامبرى و در على (ع) به خلافت تبدیل گشت.»
کفایت الطالب، صفحه 315
مناقب ابن مغازلی، صفحه 88
در روایت دیگرى که ابن مغازلى از جابر نقل کرده در پایان حدیث این جمله افزوده شده است: «تا آنکه خدا نور را دو بخش کرد، پارهاى را در صلب عبداللّه و جزئى را در صلب ابیطالب قرار داد و مرا پیامبر و على را ولى گردانید.»
ینابع الموده، صفحه 10 و 256
مناقب ابن مغازلی، صفحه 89
5. حدیث لکل نبی وصی و وارث
قال رَسُولِ اللَّهِ (ص):«لِکُلِّ نَبِیٍّ وَصِیٌّ وَ وَارِثٌ وَ إِنَّ وَصِیِّی وَ وَارِثِی عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ.»
پیامبر (ص) فرمودند: «هر پیامبرى وصى و وارثى داشته است و وصى و وارث من على بن ابیطالب است.»
مناقب ابن مغازلی، صفحه 200
کنوز الحقایق، صفحه121
ریاض النضره، جلد دوم، 178
6. حدیث قراءة سورة براءة
فِی مُسْنَدِ أَحْمَدَ وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ مَا مَعْنَاهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) بَعَثَ بَرَاءَةَ مَعَ أَبِی بَکْرٍ إِلَى أَهْلِ مَکَّةَ فَلَمَّا بَلَغَ ذَا الْحُلَیْفَةِ بَعَثَ إِلَیْهِ عَلِیّاً فَرَدَّهُ فَرَجَعَ أَبُو بَکْرٍ إِلَى النَّبِیِّ (ص) فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَ نَزَلَ فِیَّ شَیْءٌ قَالَ لَا وَ لَکِنَّ جَبْرَائِیلَ جَاءَنِی وَ قَالَ لَا یُؤَدِّی عَنْکَ إِلَّا أَنْتَ أَوْ رَجُلٌ مِنْک.
در مسند احمد و جمع میان صحاح سته حدیثى وجود دارد که با نقل به معنا بازگو میکنیم: پیامبر (ص) ابوبکر را براى ابلاغ برائت به سوى مردم مکه فرستاد هنگامى که او به ذى الحُلَیفه رسید به فرمان رسول خدا (ص) بازگشت و از پیامبر پرسید: آیا چیزى درباره من نازل شده است؟ پیامبر (ص) فرمود: نه، اما جبرئیل مرا گفت که ابلاغ برائت یا باید از سوى تو (پیامبر) باشد و یا از جانب مردى که از تو است.
مسند احمد، جلد اول، صفحات 3،151،230 و جلد سوم صفحات 283
تفسیر طبری، جلد دهم، صفحات 47-48
خصایص نسائی، صفحه 20
مستدرک الحاکم، جلد سوم، صفحه 151
7. حدیث مناجات (حدیث المناجاة)
فی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ وَ تَفْسِیرِ الثَّعْلَبِیِّ وَ رِوَایَةِ ابْنِ الْمَغَازِلِیِّ الشَّافِعِیِّ آیَةُ الْمُنَاجَاةِ وَ اخْتِصَاصُ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ (علیه السّلام) بِهَا تَصَدَّقَ بِدِینَارٍ حَالَ الْمُنَاجَاةِ وَ لَمْ یَتَصَدَّقْ أَحَدٌ قَبْلَهُ وَ لَا بَعْدَهُ ثُمَّ قَالَ عَلِیٌّ (علیه السّلام) إِنَّ فِی کِتَابِ اللَّهِ آیَةً مَا عَمِلَ بِهَا أَحَدٌ قَبْلِی وَ لَا یَعْمَلُ بِهَا أَحَدٌ بَعْدِی وَ هِیَ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذا ناجَیْتُمُ الرَّسُولَ الْآیَةَ وَ بِی خَفَّفَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَلَمْ تَنْزِلْ فِی أَحَدٍ مِنْ بَعْدِی.
در جمع میان صحاح سته و تفسیر ثعلبى و روایت ابن مغازلى شافعى آمده است که آیه مناجات مخصوص امیرالمؤمنین میباشد و گفتهاند «او در حال مناجات به دینارى صدقه داد و نه پیشتر و نه پس از وى هیچکس چنین نکرد.» امیرالمؤمنین خود فرمودهاند: «در کتاب خدا آیتى است که پیش از من کسى بدان عمل نکرد و پس از من نیز نخواهد کرد: «اى کسانى که ایمان آوردهاید، چون خواهید که با پیامبر (ص) نجوا کنید، پیش از نجوا کردنتان صدقه بدهید.» (مجادله، 12) خداوند به وسیله من این عمل را از امت برداشت و بار ایشان را سبک نمود و آیه پس از من نیز درباره هیچ کس نخواهد بود.»
نهج الحق و کشف الصدق، صفحه 215
احکام القرآن جصاص، جلد سوم، 428
مستدرک الحاکم، جلد دوم، صفحه 481
تفسیر طبری، جلد 28، صفحه 14
8. حدیث مباهله (حدیث المباهلة)
آیَةُ الْمُبَاهَلَةِ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصَّحِیحَیْنِ أَنَّهُ لَمَّا أَرَادَ الْمُبَاهَلَةَ لِنَصَارَى نَجْرَانَ احْتَضَنَ الْحُسَیْنَ وَ أَخَذَ بِیَدِ الْحَسَنِ وَ فَاطِمَةُ تَمْشِی خَلْفَهُ وَ عَلِیٌّ یَمْشِی خَلْفَهَا وَ هُوَ یَقُولُ لَهُمْ إِذَا دَعَوْتُ فَأَمِّنُوا. فأی فضل أعظم من هذا و النبی یستسعد بدعائه و یجعله واسطة بینه و بین ربه تعالى.
آیه مباهله (از دیگر مفاخر امیرالمؤمنین و اهل بیت (علیهم السلام) است) در جمع میان صحیحین آمده است: «هنگامى که پیامبر (ص) آهنگ مباهله با مسیحیان نجران را نمود، حسین (ع) را در آغوش خود گرفت و دست حسن را به دست داشت. فاطمه (س) پشت سر آن حضرت و على (ع) پشت سر فاطمه حرکت میکردند و پیامبر به ایشان میگفت، هرگاه دعا کردم آمین بگویید. »
چه فضیلتى برتر از این که پیامبر در دعاى خویش از آنان یارى جوید و آنها را واسطه میان خود و خدایش قرار دهد؟
صحیح مسلم، جلد چهارم، صفحه 108
صحیح ترمذی، جلد دوم، 266و 300
مسند حنبل، جلد اول، 185
شواهد التنزیل، جلد اول، صفحه 121
9. حدیث منزلت (حدیث المنزلة)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ وَ فِی صَحِیحِ الْبُخَارِیِّ وَ مُسْلِمٍ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ أَنَّ النَّبِیَّ ص لَمَّا خَرَجَ إِلَى تَبُوکَ اسْتَخْلَفَ عَلِیّاً فِی الْمَدِینَةِ وَ عَلَى أَهْلِهِ فَقَالَ عَلِیٌّ مَا کُنْتُ أُوثِرُ أَنْ تَخْرُجَ فِی وَجْهٍ إِلَّا وَ أَنَا مَعَکَ فَقَالَ أَ مَا تَرْضَى أَنْ تَکُونَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی
در مسند احمد از برخى طریقهها و در صحیح بخارى از طریقههاى دیگر نقل شده است: «هنگامى که پیامبر (ص) به جنگ تبوک میرفت على (ع) را جانشین خود و پاسدار اهل خویش، در مدینه قرار داد. على (علیه السّلام) گفت: میخواهم به هر سوى که میروى با تو باشم. پیامبر (ص) فرمود: آیا خرسند نیستى که براى من، چون هارون به موسى هستى، جز آنکه پس از من پیامبرى نیست.»
نهج الحق و کشف الصدق، صفحه 216
صحیح بخاری، جلد پنجم، صفحه 3 و 23
صحیح مسلم، جلد جهارم، صفحه 108
صحیح ترمذی، جلد دوم، صفحه 30
10. حدیث إنی دافع الرایة غدا
فی مُسْنَدٍ مِنْ مُوسَى أَحْمَدَ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ وَ صَحِیحَیْ مُسْلِمٍ وَ الْبُخَارِیِّ مِنْ طُرُقٍ مُتَعَدِّدَةٍ وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ أَیْضاً عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَیْدَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِی یَقُولُ حَاصَرْنَا خَیْبَرَ وَ أَخَذَ اللِّوَاءَ أَبُو بَکْرٍ فَانْصَرَفَ وَ لَمْ یُفْتَحْ لَهُ ثُمَّ أَخَذَهُ عُمَرُ مِنَ الْغَدِ فَرَجَعَ وَ لَمْ یُفْتَحْ لَهُ وَ أَصَابَ النَّاسَ یَوْمَئِذٍ شِدَّةٌ وَ جَهْدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) إِنِّی دَافِعٌ الرَّایَةَ غَداً إِلَى رَجُلٍ یُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ یُحِبُّهُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ کَرَّارٌ غَیْرُ فَرَّارٍ لَا یَرْجِعُ حَتَّى یَفْتَحَ اللَّهُ لَهُ فَبَاتَ النَّاسُ یَتَدَاوَلُونَ لَیْلَتَهُمْ أَیُّهُمْ یُعْطَاهَا فَلَمَّا أَصْبَحَ النَّاسُ غَدَوْا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ص کُلُّهُمْ یَرْجُو أَنْ یُعْطَاهَا فَقَالَ أَیْنَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ فَقَالُوا إِنَّهُ أَرْمَدُ الْعَیْنِ فَأَرْسَلَ إِلَیْهِ فَأَتَى فَبَصَقَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) فِی عَیْنَیْهِ وَ دَعَا لَهُ فَبَرَأَ فَأَعْطَاهُ الرَّایَةَ وَ مَضَى عَلِیٌّ فَلَمْ یَرْجِعْ حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَى یَدَیْه.
در مسند احمد از برخى طریقهها و در صحیح مسلم و بخارى و جمع میان صحاح سته، از طرق دیگر از عبداللّه بن بریده نقل شده است، که پدرم میگفت: «ما خیبر را به محاصره در آوردیم و ابوبکر پرچم را گرفت، ولى کارى از پیش نبرد و بازگشت. روز بعد عمر پرچمدار شد و همان واقعه تکرار گردید و آن روز به مسلمانان سختى بسیار رسید. پیامبر (ص) فرمود: فردا پرچم را به مردى میسپارم که خدا و پیامبرش را دوست دارد و آنان نیز او را دوست دارند، حمله کنندهای گریز ناپذیر است و تا خدایش پیروزى نبخشد باز نگردد. شبانگاه مردم در این سخن بودند که او کیست. سپیده دمان به نزد پیامبر (ص) شدند و هر یک آرزومند پرچمدارى بود. پیامبر (ص) فرمود: على بن ابیطالب کجاست؟ گفتند به چشم درد مبتلاست. رسول خدا على (ع) را فرا خواند و آب دهان بر دیده او مالید که عافیت یافت. در حق او دعا کرد و پرچم به وى سپرد. على (ع) به پیکار شد و بازنگشت مگر با پیروزى و بختیارى.
نهج الحق و کشف الصدق، صفحه 216
مسند احمد، جلد اول، صفحات 1، 99، 353
صحیح بخاری، جلد 5، صفحه 22و 171
صحیح مسلم، جلد چهارم، صفحه108
مستدرک الحاکم، جلد 3، صفحه 38 و 437
11. حدیث جلوه ایمان (حدیث برز الإیمان)
رَوَى الْجُمْهُورُ أَنَّهُ لَمَّا بَرَزَ إِلَى عَمْرِو بْنِ عَبْدِ وُدٍّ الْعَامِرِیِّ فِی غَزَاةِ الْخَنْدَقِ وَ قَدْ عَجَزَ عَنْهُ الْمُسْلِمُونَ قَالَ النَّبِیُّ ص بَرَزَ الْإِیمَانُ کُلُّهُ إِلَى الشِّرْکِ کُلِّه.
به اتفاق آرا پیشوایان حدیث و تفسیر و تاریخ روایت کردهاند که چون عمرو بن عبدود عامرى در غزوه خندق هماورد خواست و جمله مسلمین فرو ماندند، پیامبر (ص) فرمود: «همه ایمان با همه کفر به پیکار برخواسته است.»
نهج البلاغه، شرح ابن ابی الحدید، جلد چهارم، صفحه 344
نهج الحق و کشف الصدق، صفحه 217
12. حدیث سد الابواب
فِی مُسْنَدِ أَحْمَدَ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ أَنَّ النَّبِیَّ (ص) أَمَرَ بِسَدِّ الْأَبْوَابِ إِلَّا بَابَ عَلِیٍّ فَتَکَلَّمَ النَّاسُ فَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) فَحَمِدَ اللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَیْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّی أَمَرْتُ بِسَدِّ هَذِهِ الْأَبْوَابِ غَیْرَ بَابِ عَلِیٍّ فَقَالَ فِیهِ قَائِلُکُمْ وَ اللَّهِ مَا سَدَدْتُ شَیْئاً وَ لَا فَتَحْتُهُ وَ إِنَّمَا أُمِرْتُ بِشَیْءٍ فَاتَّبَعْتُه.
در مسند احمد از برخى منابع روایت شده است که پیامبر (ص) فرمان داد جز درب منزل على بن ابیطالب (ع) همه درها را ببندند. مردم زبان به اعتراض گشودند. پیامبر (ص) خطبه خواند و ستایش و سپاس الهى بجاى آورد و فرمود: «به من فرمان داده شده که جز در سراى على (ع) همه درها را ببندم و بدگوى شما، زبان به یاوه گشود. به خدا سوگند جز از فرمان حق پیروى نکردم.»
مسند احمد، جلد اول، صفحه 175- جلد چهارم، صفحه 369
مستدرک الحاکم، جلد سوم ، صفحات 4 و 116و 125
خصایص النسایی، صفحه 13
صحیح ترمذی، جلد دوم صفحه 301
الصواعق المحرقه، صفحه 76
13. حدیث مواخاة (المؤاخاة)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ أَنَّ النَّبِیَّ (ص)آخَى بَیْنَ النَّاسِ وَ تَرَکَ عَلِیّاً حَتَّى بَقِیَ آخِرَهُمْ لَا یَرَى لَهُ أَخاً فَقَالَ یَا رَسُولَ اللَّهِ ص آخَیْتَ بَیْنَ أَصْحَابِکَ وَ تَرَکْتَنِی فَقَالَ إِنَّمَا تَرَکْتُکَ لِنَفْسِی أَنْتَ أَخِی وَ أَنَا أَخُوکَ فَإِنْ ذَکَرَکَ أَحَدٌ فَقُلْ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ وَ أَخُو رَسُولِهِ لَا یَدَّعِیهَا بَعْدَکَ إِلَّا کَذَّابٌ وَ الَّذِی بَعَثَنِی بِالْحَقِّ مَا أَخَّرْتُکَ إِلَّا لِنَفْسِی.
وَ أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بَعْدِی وَ أَنْتَ أَخِی وَ وَارِثِی.
وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ عَنِ النَّبِیِّ(ص) قَالَ مَکْتُوبٌ عَلَى بَابِ الْجَنَّةِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ أَخُو رَسُولِ اللَّهِ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ بِأَلْفَیْ عَام.
در مسند احمد بن حنبل و همچنین در برخى منابع دیگر روایت شده است: «پیامبر میان مسلمانان برادرى نهاد و براى على (ع) کسى را برنگزید. او از پیامبر (ص) پرسید: اى رسول خدا میان یارانت برادرى افکندى و مرا وا نهادى؟ پیامبر (ص) فرمود: تو را براى خود برگزیدم. تو برادر من هستى و من برادر تو هستم. اگر کسى زبان بر تو گشود بگو من بنده خدا و برادر فرستاده خدا هستم. پس از تو تنها دروغ زنان چنین پایگاهى را دعوى میکنند. سوگند به آنکه مرا به حق برانگیخته، پیمان برادرى تو را به تأخیر نیفکندم مگر از آن رو که تو را براى خویش برگزینم.
ینابیع الموده، صفحه 56
کنزالعمال، جلد 6، صفحه 153
مصابیح السنه، جلد دوم، صفحه 199
و جایگاه تو نسبت به من، جایگاه هارون نسبت به موسى است جز آنکه پس از من پیامبرى نیست و تو برادر و وارث من هستی.»
ینابیع الموده، صفحه 57
در جمع میان صحاح سته از پیامبر آمده است: «دو هزار سال پیش از آفرینش آسمانها بر در بهشت نگاشته بودند که محمّد پیامبر خدا و على برادر فرستاده خدا است.»
مجمع الزواید، جلد 9، صفحه 111
ذخایر العقبی، صفحه 66
کنزالعمال، جلد 6 ، صفحه 59
14. حدیث علی از من است (إن علیا منی)
قال رسول الله (ص): «أَنَّ عَلِیّاً مِنِّی وَ أَنَا مِنْ عَلِیٍّ وَ هُوَ وَلِیُّ کُلِّ مُؤْمِنٍ بَعْدِی لَا یُؤَدِّی عَنِّی إِلَّا أَنَا أَوْ عَلِیٌ وَ أَیْضاً لَمَّا قَتَلَ عَلِیٌّ أَصْحَابَ الْأَلْوِیَةِ یَوْمَ أُحُدٍ قَالَ جَبْرَائِیلُ لِرَسُولِ اللَّهِ (ص) إِنَّ هَذِهِ الْمُوَاسَاةُ فَقَالَ النَّبِیُّ(ص) إِنَّ عَلِیّاً مِنِّی وَ أَنَا مِنْهُ فَقَالَ جَبْرَائِیلُ وَ أَنَا مِنْکُمَا یَا رَسُولَ اللَّهِ (ص). »
از پیامبر خدا (ص) روایت شده است که فرمودند: «على از من است و من از على هستم. او ولى همه مؤمنان پس از من است. (وظایف و رسالات) مرا جز من یا على هیچ کس به جاى نمیآورد.»
مسند احمد، جلد چهارم، صفحه 164 و 165
خصایص النسایی، صفحه 19 و 20
صحیح بخاری، جلد سوم، صفحه 229
الصواعق المحرقه، صفحه 74
تاریخ خلفا، صفحه 169
پس از کشته شدن پرچمداران کفر در جنگ احد به دست على (ع)، جبرئیل به پیامبر (ص) گفت: «این حقیقت برادرى است و پیامبر (ص) فرمود: «همانا على از من است و من از او هستم. جبرئیل گفت: و اى فرستاده خدا من نیز از شما دو تن هستم.»
کنزالعمال، جلد 6، صفحه 400
تاریخ طبری، جلد دوم، صفحه 197
فضایل خمسه، جلد اول، 343
15. حدیث در تو شباهتی است به عیسی (إن فیک مثلا من عیسى)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ لِعَلِیٍّ إِنَّ فِیکَ مَثَلًا مِنْ عِیسَى أَبْغَضَهُ الْیَهُودُ حَتَّى اتَّهَمُوا أُمَّهُ وَ أَحَبَّهُ النَّصَارَى حَتَّى أَنْزَلُوهُ الْمَنْزِلَ الَّذِی لَیْسَ لَهُ بِأَهْلٍ.
و قد صدق النبی (ص) لأن الخوارج أبغضوا علیا ع و النصیریة اعتقدوا فیه الربوبیة.
پیامبر (ص) به على (ع) فرمود: «در تو شباهتى به عیسى است، یهود او را چنان دشمن داشتند که به مادرش نسبت ناروا دادند و مسیحیان آنگونه دوستش داشتند که او را در جایگاه ناسزاوار قرار دادند.»
پیامبر (ص) سخن درستى فرمود زیرا خوارج با امیرالمؤمنین دشمنى کردند و نصیریه او را خدا پنداشتند.
مسند احمد حنبل، جلد اول، صفحه 160
خصایص النسایی، صفحه 27
الصواعق المحرقه، صفحه 74
نورالابصار، صفحه 80
کنزالعمال، جلد اول، صفحه 226
16. حدیث حضرت علی را جز مومن دوست ندارد (لا یحبک إلا مؤمن)
أنَّ النَّبِیَّ (ص) قَالَ لَا یُحِبُّکَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَ لَا یُبْغِضُکَ إِلَّا مُنَافِق.
پیامبر (ص) فرمود: «تو را جز مؤمن دوست ندارد و جز منافق دشمن ندارد.»
مسند احمد حنبل، جلد اول، صفحات 84، 95، 128
صحیح مسلم، جلد اول، صفحه 39
التاج الجامع للاصول، جلد سوم، صفحه 335
صحیح ترمذی، جلد دوم، صفحه 301
سنن النسایی، جلد دوم، صفحه 271
تاریخ خلفاء، صفحه 170
17. حدیث وصله کننده کفش (خاصف النعل)
رسُولَ اللَّهِ (ص) قَالَ إِنَّ مِنْکُمْ مَنْ یُقَاتِلُ عَلَى تَأْوِیلِ الْقُرْآنِ کَمَا قَاتَلْتُ عَلَى تَنْزِیلِهِ فَقَالَ أَبُو بَکْرٍ أَنَا هُوَ یَا رَسُولَ اللَّهِ(ص) قَالَ لَا قَالَ عُمَرُ أَنَا هُوَ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَا وَ لَکِنَّهُ خَاصِفُ النَّعْلِ وَ کَانَ عَلِیٌّ یَخْصِفُ نَعْلَ رَسُولِ اللَّهِ (ص) فِی الْحُجْرَةِ عِنْدَ فَاطِمَةَ وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لَتَنْتَهُنَّ مَعْشَرَ قُرَیْشٍ أَوْ لَیَبْعَثَنَّ اللَّهُ عَلَیْکُمْ رَجُلًا مِنِّی امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِیمَانِ یَضْرِبُ أَعْنَاقَکُمْ عَلَى الدِّینِ قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ أَبُو بَکْرٍ قَالَ لَا قِیلَ عُمَرُ قَالَ لَا وَ لَکِنْ خَاصِفُ النَّعْلِ فِی الْحُجْرَة.
پیامبر (ص) فرمودند: «همانا شخصى از شما به سبب تأویل قرآن خواهد جنگید همانگونه که من براى تنزیل آن جنگیدم. ابوبکر گفت: آن شخص منم؟ پیامبر فرمود: نه، عمر گفت: اى پیامبر آیا من هستم؟ رسول خدا فرمودند: نه، آن شخص وصله زننده کفش است و در همان هنگام على کفش پیامبر را در حجره نزد حضرت فاطمه (سلام الله علیها) وصله میزد.»
مسند احمد، جلد 3، صفحه 33
مستدرک الحاکم، جلد سوم، صفحه122
خصایص النسایی، صفحه 40
اسد الغابه، جلد 3، صفحه 282
کنزالعمال، جلد 6، صفحه 155
در جمع میان صحاح سته آمده است که پیامبر (ص) فرمود: «قریش باید از رفتار خود باز ایستند وگرنه خداوند مردى را بر سر ایشان برمیانگیزد که قلب او را در ایمان آزموده است و به غیرت دین، سر از تن قریش خواهد افکند از پیامبر (ص) پرسیدند: اى فرستاده خدا، او ابوبکر است؟ فرمود نه. پرسیدند: عمر است پاسخ فرمود: نه «1»، او وصله زننده کفش در حجره است.»
کنزالعمال، جلد 6، صفحه 396
مستدرک، جلد دوم، صفحه 137
صحیح الترمذی، جلد دوم، صفحه 30
خصائص النسایی، صفحه 11
18. حدیث طیر (الطائر)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَ الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ کَانَ عِنْدَ النَّبِیِّ (ص) طَائِرٌ قَدْ طُبِخَ لَهُ فَقَالَ اللَّهُمَّ ائْتِنِی بِأَحَبِّ النَّاسِ إِلَیْکَ یَأْکُلْ مَعِی فَجَاءَ عَلِیٌّ فَأَکَلَ مَعَهُ وَ مِنْهُ أَنَّهُ لَمَّا حَضَرَتْ ابْنَ عَبَّاسٍ الْوَفَاةُ قَالَ اللَّهُمَّ إِنِّی أَتَقَرَّبُ إِلَیْکَ بِوَلَایَةِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِب.
در مسند احمد بن حنبل و جمع میان صحاح سته از انس بن مالک نقل شده است که نزد پیامبر پرندهاى پخته شده بود، حضرتش دعا کرد که بارالها گرامیترین و محبوبترین مردم در پیشگاه خود را بفرست تا با من غذا بخورد. على (علیه السّلام) آمد و با پیامبر طعام خورد.
خصایص النسایی، صفحه 5
اسدالغابه، جلد 4، صفحه 30
جامع الاصول، جلد 9، صفحه 471
مصابیح السنه، جلد 2، صفحه 200
التاج الجامع للاصول، جلد سوم، صفحه 336
19. حدیث شهر علم (أنا مدینة العلم)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ وَ صَحِیحِ مُسْلِمٍ قَالَ لَمْ یَکُنْ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) یَقُولُ سَلُونِی إِلَّا عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ.
وَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) أَنَا مَدِینَةُ الْعِلْمِ وَ عَلِیٌّ بَابُهَا.
در مسند احمد بن حنبل و صحیح مسلم آمده است: «هیچ یک از یاران پیامبر (ص) نگفت «از من بپرسید» جز على بن ابیطالب.
ینابیع الموده، صفحه 286
الریاض النضره، جلد2، صفحه 198
ذخایر العقبی، صفحه 83
تاریخ الخلفا سیوطی، صفحه 171
پیامبر (ص) فرمودند: من شهر دانش هستم و على درب آن شهر است.»
مستدرک، جلد3، صفحه 124
کنوز الحقایق، صفحه 43
اسدالغابه، جلد4، صفحه 22
کنز العمال، جلد 6، صفحه 152
20. حدیث ایذاء (الإیذاء)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ أَنَّ النَّبِیَّ ص قَالَ مَنْ آذَى عَلِیّاً فَقَدْ آذَانِی أَیُّهَا النَّاسُ مَنْ آذَى عَلِیّاً بُعِثَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ یَهُودِیّاً أَوْ نَصْرَانِیّا
در مسند احمد از برخى طریقهها روایت شده که پیامبر (ص) فرمود: «هرکه على را بیازارد مرا آزرده است.
مسند احمد، جلد 3، صفحه 483
ذخایر العقبی، صفحه 65
الصواعق المحرقه، صفحه 73
اى مردم، هر که به على آزار رساند در قیامت یهودى یا نصرانى برانگیخته میگردد.»
المناقب، صفحه 50
تعلیقه احقاق الحق، جلد 6، 90
میزان الاعتدال، جلد 3، صفحه 151
لسان المیزان، جلد سوم، صفحه 90 و جلد چهارم، صفحه 90
ارجح المطالب، صفحه 119
21. حدیث شکستن بتها (کسر الأصنام)
روَى الْجُمْهُورُ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص حَمَلَ عَلِیّاً حَتَّى کَسَرَ الْأَصْنَامَ مِنْ فَوْقِ الْکَعْبَةِ وَ أَنَّهُ لَا یَجُوزُ عَلَى الصِّرَاطِ إِلَّا مَنْ کَانَ مَعَهُ کِتَابٌ بِوَلَایَةِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ.
جمهور از برخى طرق مختلف روایت کردهاند که پیامبر (ص) شانه خود را زیر پاى على (علیه السّلام) نهاد تا او بتان را از فراز کعبه فرو افکند و درهم شکست.
خصایص نسایی، صفحه 31
مسند احمد، جلد اول، صفحه 84 و 151
کنزالعمال، جلد 6، صفحه 407
مستدرک الحاکم، جلد دوم، صفحه 366 وجلد سوم، صفحه 5
تاریخ بغداد، جلد 13 و صفحه 302
و نیز گذر از صراط جز براى کسى که نامه ولایت على (ع) را در دست دارد ممکن نیست.
ابن مغازلی، صفحه 242
میزان الاعتدال، جلد اول، صفحه 28
ینابیع الموده، صفحه 111
لسان المیزان، جلد اول، صفحه 44
کنوز الحقایق، صفحه 51
تاریخ بغداد، جلد 10، صفحه 356
22. حدیث رد الشمس
و أَنَّهُ رُدَّتْ لَهُ الشَّمْسُ بَعْدَ مَا غَابَتْ حَیْثُ کَانَ النَّبِیُّ (ص) نَائِماً عَلَى حَجْرِهِ وَ دَعَا لَهُ بِرَدِّهَا لِیُصَلِّیَ الْعَصْرَ فَرُدَّتْ لَهُ.
همچنین روایت است که خورشید پس از غروب، براى على (علیه السّلام) بازگشت و این رخداد هنگامى بود که پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله) سر بر دامن او خفته بود. دعا کرد که خورشید براى اداى نماز عصر بر على باز گردد و خورشید بازگشت.
التفسیر الکبیر، جلد 32، صفحه 126
ینابیع الموده، صفحه 287
مشکل الآثار، جلد دوم، صفحه 8
کنزالعمال، جلد ششم، صفحه 277
23. حدیث حق با علی است (الحق مع علی)
فی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ عَنِ النَّبِیِّ ص قَالَ رَحِمَ اللَّهُ عَلِیّاً اللَّهُمَّ أَدِرِ الْحَقَّ مَعَهُ حَیْثُ دَارَ وَ رَوَى الْجُمْهُورُ قَالَ (ص) لِعَمَّارٍ سَتَکُونُ فِی أُمَّتِی بَعْدِی هَنَاةٌ وَ اخْتِلَافٌ حَتَّى یَخْتَلِفَ السَّیْفُ بَیْنَهُمْ حَتَّى یَقْتُلَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً وَ یَتَبَرَّأَ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ یَا عَمَّارُ تَقْتُلُکَ الْفِئَةُ الْبَاغِیَةُ وَ أَنْتَ إِذْ ذَاکَ مَعَ الْحَقِّ وَ الْحَقُّ مَعَکَ إِنَّ عَلِیّاً لَنْ یُدْنِیکَ مِنْ رَدًى وَ لَنْ یُخْرِجَکَ مِنْ هُدًى یَا عَمَّارُ مَنْ تَقَلَّدَ سَیْفاً أَعَانَ بِهِ عَلِیّاً عَلَى عَدُوِّهِ قَلَّدَهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وِشَاحَیْنِ مِنْ دُرٍّ وَ مَنْ تَقَلَّدَ سَیْفاً أَعَانَ بِهِ عَدُوَّهُ قَلَّدَهُ اللَّهُ وِشَاحَیْنِ مِنْ نَارٍ فَإِذَا رَأَیْتَ ذَلِکَ فَعَلَیْکَ بِهَذَا الَّذِی عَنْ یَمِینِی یَعْنِی عَلِیّاً وَ إِنْ سَلَکَ النَّاسُ کُلُّهُمْ وَادِیاً وَ سَلَکَ عَلِیٌّ وَادِیاً فَاسْلُکْ وَادِیاً سَلَکَهُ عَلِیٌّ وَ خَلِّ النَّاسَ طُرّاً یَا عَمَّارُ إِنَّ عَلِیّاً لَا یَزَالُ عَلَى هُدًى یَا عَمَّارُ إِنَّ طَاعَةَ عَلِیٍّ مِنْ طَاعَتِی وَ طَاعَتِی مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ تَعَالَى وَ رَوَى أَحْمَدُ بْنُ مُوسَى بْنِ مَرْدَوَیْهِ مِنَ الْجُمْهُورِ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) قَالَ الْحَقُّ مَعَ عَلِیٍّ وَ عَلِیٌّ مَعَ الْحَقِّ لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْض.
در جمع میان صحاح سته از پیامبر (ص) روایت شده است که فرمود: «رحمت خداوند بر على باد، خدایا به هر سوى که میگردد حق را با او بگردان.»
صحیح ترمذی، جد دوم، صفحه 298
مستدرک الحاکم، جلد سوم، صفحه 124
الملل و النحل، جلد اول، صفحه 103
به اتفاق آرا پیشوایان حدیث و تفسیر و تاریخ روایت کردهاند که پیامبر به عمّار فرمود: «به زودى در امت من فتنه و بلا و اختلاف آشکار میشود تا آنجا که بر یکدیگر تیغ مىکشند و کشتار میکنند و از هم بیزارى میجویند. اى عمّار گروه ستمگران تو را خواهند کشت و تو در آن زمان با حقى و حق با تو است. همانا على تو را به باطل نزدیک نمیکند و از هدایت خارج نمینمایند. اى عمّار هر کس به یارى على شمشیر برکشد خداوند در قیامت دو حمایل از گوهر بر او آراسته سازد و هر که در راه دشمنى او چنین کند دو حمایل آتشین بر تن او خواهد بود هرگاه آن وقایع را دیدى بر تو باد پیروى از اینکه در جانب راست من ایستاده است (مراد پیامبر (ص) على بود) اگر چه همه مردم به سویى روند و على به راهى دیگر، سالک طریق على باش و همگان را رها ساز. اى عمّار، على پیوسته بر حق است. اى عمّار پیروى از على پیروى از من است و اطاعت از من اطاعت از خداست.»
ینابیع الموده، شیخ سلیمان، 128
اسد الغابه ابن اثیر، جلد پنجم، صفحه 278
کنزالعمال، جلد ششم، صفحه 186
احمد بن موسى بن مردویه از و با برخى از طریقهها از عایشه نقل کرده است که پیامبر (ص) فرمود. «حق با على است و على با حق است و این دو از هم جدا نمیشوند تا آنکه در کنار حوض با من دیدار کنند.»
تاریخ بغداد، جلد 14، صفحه 14
مستدرک الحاکم، جلد سوم، صفحه 119
مجمع الزوائد، جلد هفتم، صفحه 235 و جلد نهم، صفحه 124
کنوز الحقایق، صفحه 65
24. حدیث امان (الأمان)
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) النُّجُومُ أَمَانٌ لِأَهْلِ السَّمَاءِ فَإِذَا ذَهَبَتْ ذَهَبُوا وَ أَهْلُ بَیْتِی أَمَانٌ لِلْأَرْضِ فَإِذَا ذَهَبَ أَهْلُ بَیْتِی ذَهَبَ أَهْلُ الْأَرْضِ وَ رَوَاهُ صَدْرُ الْأَئِمَّةِ مُوَفَّقُ بْنُ أَحْمَدَ الْمَکِّیُ.
وَ فِی مُسْنَدِ أَحْمَدَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) اللَّهُمَّ إِنِّی أَقُولُ کَمَا قَالَ أَخِی مُوسَى اجْعَلْ لِی وَزِیراً مِنْ أَهْلِی عَلِیّاً أَخِی اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی وَ أَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی
در مسند احمد بن حنبل آمده است که پیامبر (ص) فرمود: «ستارگان امان اهل آسمان هستند و با نابودى آنها ساکنان آسمان نیز از میان میروند و اهل بیت من نیز امان اهل زمین هستند که با مرگ آنها اهل زمین نابود میگردند.»
الصواعق، صفحه 100
ینابیع الموده، صفحه 19 و 20
مستدرک الحاکم، جلد دوم، ص 448 و جلد 3، صفحه149
همین روایت را صدر الائمه، محمّد بن احمد المکى ذکر کرده است.
در مسند احمد آمده است که پیامبر (ص) فرمود: «خدایا من همان سخنى را که برادرم موسى گفت میگویم: براى من وزیرى از اهلم قرار ده، برادرم على را و بواسطه او پشتم را نیرومند ساز و على را در کار من شریک گردان.»
الریاض النضره، جلد دوم، صفحه 163
ذخایر العقبی، صفحه 63
الدرّ المنثور، جلد جهارم، صفحه 295
25. حدیث ثقلین (الثقلین)
رَوَى أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ فِی مُسْنَدِهِ أَنَّ النَّبِیَّ (ص) أَخَذَ بِیَدِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ وَ قَالَ مَنْ أَحَبَّنِی وَ أَحَبَّ هَذَیْنِ وَ أَبَاهُمَا وَ أُمَّهُمَا کَانَ مَعِی فِی دَرَجَتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ.
عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) ذَاتَ یَوْمٍ بِعَرَفَاتٍ وَ عَلِیٌّ تُجَاهَهُ ادْنُ مِنِّی یَا عَلِیُّ خُلِقْتُ أَنَا وَ أَنْتَ مِنْ شَجَرَةٍ فَأَنَا أَصْلُهَا وَ أَنْتَ فَرْعُهَا وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ أَغْصَانُهَا فَمَنْ تَعَلَّقَ بِغُصْنٍ مِنْهَا أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَ فِیهِ عَنْ أَبِی سَعِیدٍ الْخُدْرِیِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) إِنِّی قَدْ تَرَکْتُ فِیکُمْ مَا إِنْ تَمَسَّکْتُمْ بِهِ لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی الثَّقَلَیْنِ وَ أَحَدُهُمَا أَکْبَرُ مِنَ الْآخَرِ کِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی أَلَا وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ وَ رَوَاهُ أَحْمَدُ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ.
وَ فِی صَحِیحِ مُسْلِمٍ فِی مَوْضِعَیْنِ عَنْ زَیْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ ص بِمَاءٍ یُدْعَى خُمّاً بَیْنَ مَکَّةَ وَ الْمَدِینَةِ ثُمَّ قَالَ بَعْدَ الْوَعْظِ أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ یُوشِکُ أَنْ یَأْتِیَنِی رَسُولُ رَبِّی فَأُجِیبَ وَ إِنِّی تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ أَوَّلُهُمَا کِتَابُ اللَّهِ فِیهِ الْهُدَى وَ النُّورُ فَخُذُوا بِکِتَابِ اللَّهِ وَ اسْتَمْسِکُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَى کِتَابِ اللَّهِ وَ رَغَّبَ فِیهِ ثُمَّ قَالَ وَ أَهْلُ بَیْتِی أُذَکِّرُکُمُ اللَّهَ فِی أَهْلِ بَیْتِی أُذَکِّرُکُمُ اللَّهَ فِی أَهْلِ بَیْتِی أُذَکِّرُکُمُ اللَّهَ فِی أَهْلِ بَیْتِی.
وَ رَوَى الزَّمَخْشَرِیُّ وَ کَانَ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ عِنَاداً لِأَهْلِ الْبَیْتِ وَ هُوَ الثِّقَةُ الْمَأْمُونُ عِنْدَ الْجُمْهُورِ قَالَ بِإِسْنَادِهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَاطِمَةُ مُهْجَةُ قَلْبِی وَ ابْنَاهَا ثَمَرَةُ فُؤَادِی وَ بَعْلُهَا نُورُ بَصَرِی وَ الْأَئِمَّةُ مِنْ وُلْدِهَا أُمَنَاءُ رَبِّی وَ حَبْلٌ مَمْدُودٌ بَیْنَهُ وَ بَیْنَ خَلْقِهِ مَنِ اعْتَصَمَ بِهِمْ نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُمْ هَوَى وَ رَوَى الثَّعْلَبِیُّ فِی تَفْسِیرِ قَوْلِهِ تَعَالَى وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ
جَمِیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا بِأَسَانِیدَ مُتَعَدِّدَةٍ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالَ یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ تَرَکْتُ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ خَلِیفَتَیْنِ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی أَحَدُهُمَا أَکْبَرُ مِنَ الْآخَرِ کِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مَا بَیْنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ عِتْرَتِی أَهْلَ بَیْتِی وَ إِنَّهُمَا لَنْ یَفْتَرِقَا حَتَّى یَرِدَا عَلَیَّ الْحَوْضَ.
وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصَّحِیحَیْنِ إِنَّمَا یُوشِکُ أَنْ یَأْتِیَنِی رَسُولُ رَبِّی فَأُجِیبَ وَ أَنَا تَارِکٌ فِیکُمُ الثَّقَلَیْنِ أَوَّلُهُمَا کِتَابُ اللَّهِ فِیهِ الْهُدَى وَ النُّورُ فَخُذُوا بِکِتَابِ اللَّهِ وَ اسْتَمْسِکُوا بِهِ وَ أَهْلُ بَیْتِی أُذَکِّرُکُمْ فِی أَهْلِ بَیْتِی.
احمد بن حنبل در مسند خود میگوید: «پیامبر دست حسن و حسین را گرفت و فرمود: هر که مرا، این دو فرزند را و پدر و مادر آنها را دوست داشته باشد. در قیامت با من هم درجه است.»
مسند احمد، جلد اول، صفحه 77
صحیح الترمذی، جلد دوم، صفحه 301
تاریخ بغداد، جلد سوم، صفحه 287
کنز العمال، جلد6 ، صفحه 217
نیز در مسند از جابر چنین روایت شده است: «روزى پیامبر (ص) در عرفات در حالى که على (ع) برابر او بود فرمود: اى على نزدیک من آى. درخت وجود من و تو یکى است. من ریشه درخت هستم و تو تنه آن هستى و حسن و حسین شاخههاى آن میباشند. هر کسى به شاخى از آن درخت چنگ زند خدایش به بهشت آورد.»
ذخائر العقبی، صفحه 16
شواهد التنزیل، جلد اول، صفحه 291
کنوز الحقایق، صفحه 155
همچنین در آن کتاب از ابوسعید خدرى نقل شده است که پیامبر (ص) فرمود: «من دو میراث براى شما باقى میگذارم که اگر به آنها دست یازید گمراه نشوید؛ آن دو میراث گرانسنگ، یکى از دیگرى برتر است: کتاب خدا و اهل بیت و خاندانم. این دو از هم جدا نمیگردند تا بر حوض وارد شوند.»
احمد همین روایت را با طریقههاى دیگر بیان نموده است.
در دو موضع صحیح مسلم از زید بن ارقم روایت شده است که فرستاده خدا در کنار آبى میان مکه و مدینه که «خم» نامیده میشد خطبه خواند و پس از اندرز فرمود: «اى مردم من انسانى هستم که بدون تردید فرشته مرگ و فرستاده خدایم را دیدار خواهم کرد اما در میان شما دو میراث گرانقدر بر جاى مینهم، نخستین آنها کتاب حق است که در آن هدایت و نور است، به آن دست یازید و چنگ زنید، در آن بیندیشید و به آن اهتمام ورزید. سپس فرمود: و اهل بیت و خاندان من، اهل بیتم را به شما خاطر نشان میکنم، در رفتار با آنها خداوند را به یاد آورید در رفتار با آنها خداوند را به یاد آورید در رفتار با آنها خداوند را به یاد آورید.»
مسند احمد، جلد پنجم، صفحه 181
صحیح مسلم، کتاب الفضایل، جلد چهارم، صفحه 110
زمخشرى که از دشمنترین افراد نسبت به خاندان پیامبر (ص) بود و پیشوایان حدیث و تفسیر و تاریخ او را مرد امین و معتمد مأمون میشناسند، روایت میکند که پیامبر (ص) فرمود:
«فاطمه قلب و پسرانش پاره تن و شوهرش نور چشمان من هستند. امامانى که از فرزندان او هستند امینان خدا هستند و بند کشیده میان حق و خلق، هر که به آنها چنگ زند رهایى یابد و هر که ایشان را فرو نهد، فرو افتد.»
المناقب زمخشری(خطی)، صفحه 213
بحر الناقب(خطی)، صفحه 116
مقتل الحسین، 59
ثعلبى در تفسیر گفتار خداى بزرگ: «و همگان دست در ریسمان خدا زنید و پراکنده مشوید.» به اسناد فراوان از پیامبر (ص) آورده است که حضرتش فرمود: «اى مردم در میان شما دو گرانسنگ بر جا نهادم. دو جانشین که اگر از آنها پیروى کنید پس از من گمراه نگردید و از آن دو یکى از دیگرى برتر است، کتاب خدا که بند کشیده میان آسمان و زمین است و عترت و اهل بیت من. آن دو از هم جدا نمیشوند تا در کنار حوض بر من در آیند.»
و در جمع بین صحیحین روایت است: «نزدیک است که فرستاده خدایم نزد من آید و او را پاسخ گویم. من در میان شما دو گرانسنگ بر جاى نهم: کتاب خدا که در آن هدایت و نور است، به آن چنگ زنید و اهل بیتم، شما را به آنها سفارش میکنم.»
26. حدیث کساء
فی مُسْنَدِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ مِنْ عِدَّةِ طُرُقٍ وَ فِی الْجَمْعِ بَیْنَ الصِّحَاحِ السِّتَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ کَانَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِی بَیْتِی فَأَتَتْ فَاطِمَةُ فَقَالَ ادْعِی زَوْجَکِ وَ ابْنَیْکِ فَجَاءَ عَلِیٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَیْنُ وَ کَانَ تَحْتَهُ کِسَاءٌ خَیْبَرِیٌّ فَأَنْزَلَ اللَّهُ إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً فَأَخَذَ فَضْلَ الْکِسَاءِ وَ کَسَاهُمْ بِهِ ثُمَّ أَخْرَجَ یَدَهُ فَأَلْوَى بِهَا إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَیْتِی فَأَدْخَلْتُ رَأْسِی الْبَیْتَ وَ قُلْتُ وَ أَنَا مَعَهُمْ یَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّکِ إِلَى خَیْرٍ وَ قَدْ رُوِیَ نَحْوُ هَذَا الْمَعْنَى مِنْ صَحِیحِ أَبِی دَاوُدَ وَ مُوَطَّإِ مَالِکٍ وَ صَحِیحِ مُسْلِمٍ فِی عِدَّةِ مَوَاضِعَ وَ عِدَّةِ طُرُق
در مسند احمد بن حنبل از برخى طریقهها و در جمع میان صحاح سته از ام سلمه روایت شده که پیامبر (ص) در خانه اُم سلمه بود و فاطمه (س) وارد شد. پیامبر (ص) فرمود: «شوهر و دو پسرت را بیاور. على، فاطمه، حسن و حسین آمدند. رسول خدا بر پوششى خیبرى نشسته بود که خداوند این آیه را فرستاد: «اى اهل بیت، خدا میخواهد پلیدى را از شما دور کند و شما را پاک دارد.» (سوره مبارکه احزاب، آیه 33) پیامبر کساء را بر ایشان افکند و دست به آسمان برداشت و گفت: اینان اهل بیت من هستند. (ام سلمه میگوید) من نیز سرم را داخل اتاق نمودم و پرسیدم: من هم با آنها هستم. پیامبر فرمود: تو بر خیرى.»
نزدیک به همین معنا در برخى از مواضع صحیح ابى داوود، موطا مالک و صحیح مسلم از برخى طریقه ها روایت شده است.
مسند احمد، جلد 4، صفحه 107 – جلد 6، صفحه 292، جلد 1، صفحه 330
التاج الاصول، جلدسوم، صفحه 247
نورالابصار، صفحه 111
27. حدیث دوازده خلیفه (امام) (اثنتا عشرة خلیفة)
فی صَحِیحِ الْبُخَارِی فِی مَوْضِعَیْنِ بِطَرِیقَیْنِ عَنْ جَابِرٍ وَ ابْنِ عُیَیْنَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) لَا یَزَالُ أَمْرُ النَّاسِ مَاضِیاً مَا وَلِیَهُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَةً کُلُّهُمْ مِنْ قُرَیْشٍ وَ فِی رِوَایَةٍ عَنِ النَّبِیِّ (ص) لَا یَزَالُ أَمْرُ الْإِسْلَامِ عَزِیزاً إِلَى اثْنَیْ عَشَرَ خَلِیفَةً کُلُّهُمْ مِنْ قُرَیْشٍ وَ فِی صَحِیحِ مُسْلِمٍ أَیْضاً لَا یَزَالُ الدِّینُ قَائِماً حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ وَ یَکُونَ عَلَیْهِمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَةً کُلُّهُمْ مِنْ قُرَیْش
در دو موضع از صحیح بخارى و به دو طریق از جابر و ابن عینیه نقل شده است که پیامبر فرمود: «تا زمانى که دوازده جانشین از قریش بر مردم حکمرانى کنند کار آنها خواهد گذشت.»
در روایتى دیگر از پیامبر است: «تا زمانى که دوازده جانشین از قریش بر مردم حکمرانى کنند، اسلام عزیز خواهد بود.»
نیز در صحیح مسلم: «پیوسته دین پا بر جا خواهد بود تا قیامت بر پا شود و دوازده خلیفه که همه از قریش هستند در آن ظهور خواهند یافت.»
و در جمع میان صحاح سته در دو موضع روایت شده که پیامبر (ص) فرمود: «این امر (اسلام) از میان نمیرود تا دوازده جانشین که همگى از قریش هستند، حکومت کنند.»
همین روایت در صحیح ابى داوود و جمع میان صحاح سته آمده است.
مسند احمد، جلد 5، صفحه 89 و 90 و 92
مستدرک الحاکم، جلد 4،صفحه 501
صحیح البخاری، جلد 9، صفحه 101
صحیح مسلم، جلد دوم ، صفحه 192
صحیح ترمذی، جلد دوم، صفحه 35
ینابیع الموده، صفخه 444
