تشریح آخرین روزهای حیات امیرالمومنین علیه السلام بر اساس نهج البلاغه

 ✒️ حجت الاسلام ایمان شکیبایی ، مدرس نهج‌البلاغه در نشستی به تشریح آخرین روزهای حیات امیرالمؤمنین (ع) بر اساس نهج البلاغه پرداختند و گفتند :

✅ بعد از توافق تحمیلی صفین هر روز سینه‌اش تنگ و تنگ‌تر می‌شد. دو و نیم سال بود که داعشی‌ها (طرفداران معاویه) به شهرهای مختلف حمله و آنها را تصرف می‌کردند. کودکان را جلو چشم مادرانشان سر می‌بریدند، شیعیان را زنده زنده می‌سوزاندند (شرح خطبه ۲۵)، هتک حرمت زنها می‌کردند و اموال مردم را می‌دزدیدند (خطبه 27) برخی فرمانروایان امام (ع) به معاویه پناهنده شده بودند (خطبه 44). امام علی (ع) پیوسته از فضل جهاد و شهادت برای یارانش می‌گفت و اینکه باید داعشی‌های وحشی را در مرزهای خودشان در دوردست‌ها مهار کرد و نباید اجازه داد آنها به مرزهای کشور نزدیک شوند (خطبه 27). اما مردم سست کوفه به ندای امام (ع) جواب نمی‌دادند. بهانه‌گیری می‌کردند (خطبه 27). لال شده بودند (خطبه 119). با اینکه خودشان توافق صفین را تحمیل کرده بودند، پیوسته می‌گفتند که خون شهیدان صفین به خاطر جنگ‌طلبی امام (ع) هدر شده (خطبه 182)، گاه گرما و سرما را بهانه می‌کردند (خطبه 27) و گاه می‌گفتند تا خودت با ما نیایی، ما تکان نمی‌خوریم (خطبه 119).

✅ انگار همین دیروز بود که خلیفه‌ی دوم از امام علی (ع) مشورت گرفت در جنگ با روم و جنگ با ایران همراه رزمندگان از مدینه خارج شود، ولی امام (ع) به خلیفه‌ی دوم توصیه فرمود با توجه به نقش خلافت و رهبری او، بهتر است با رزمندگان در جنگ‌ها همراه نشود (خطبه 134 و خطبه 146). بعد از اینکه امام (ع) در خلوت و جلوت مردم را به جهاد فرا خواند و آنها جواب نمی‌دادند، مدت‌ها بود که زبان سرزنش و توبیخ به سخنرانی‌های عمومی امام (ع) راه یافته بود. زبان سخنرانی‌های امام (ع) تلخ‌تر شده بود و می‌گفت دیگر حتی از سرزنش و عتاب کردن شما خسته شده‌ام (خطبه 34). کاش شما یاران من نبودید که هر که شما یاران او باشید، خوار می‌شود (خطبه 69). شما مثل تیرهای کُند و شکسته می‌مانید (خطبه 29). اگر می‌شد که شما را با یاران معاویه عوض کنم، ده تا می‌دادم و یکی می‌گرفتم (خطبه 97). در یکی از آخرین سخنرانی‌ها گفت: هم من از شما خسته شده‌ام و هم شما از من، من از شما به ستوه آمده‌ام و شما از من (خطبه 25) ! و ...

✅ آن سال بعد از نیمه‌ی ماه مبارک رمضان، اوایل هفته دیگر طاقت نیاورد. به جعده‌ی مخزومی گفت سنگ بزرگی را برای ایستادن و خطبه خواندن وسط میدان بگذارد، امام (ع) لباس رزم پوشید؛ پیراهنی خشن از پشم با کفش و بند شمشیری از لیف خرما (خطبه 182). مردم را فراخواندند. روی سنگ ایستاد و بعد از حمد خداوند، گفت مردم شما را چه شده، دیگر تازیانه‌ها، توبیخ‌ها و هشدارهای من اثری در شما ندارد. آیا منتظر رهبر دیگری هستید (خطبه 182) من هم دوست ندارم با شما باشم و تنها امیدم این است که در این راه پربهجت شهادت نصیبم شود (نامه 35). به یاد یاران باوفایش که در جنگ صفین شهید شدند، افتاد. گفت به خدا آنها ضرر نکردند، اگرچه دیگر امروز نیستند که خوراکشان غم و غصه و خونابه‌ی دل باشد. ناگاه فریاد کشید: کجایی عمار، کجایی مالک بن تیهان؟ کجایی ذوشهادتین؟ به اینجا که رسید دست بر ریش مبارک گرفت و برای مدت طولانی در وسط سخنرانی بلند گریست. بعد که کمی آرام گرفت، با بلندترین فریادش گفت: پیش به سوی جهاد، جهاد، من همین امروز لشکر آماده می‌کنم، هر که می‌خواهد به سوی خدا حرکت کند، بسم الله. از سنگ پایین آمد. آرایش جنگی گرفت. برای فرزندش حسین (ع) و قیس بن سعد و ابوایوب انصاری ده هزار نفر تعیین کرد و گفت: آماده باشید که تا آخر هفته به سوی صفین حرکت می‌کنیم (خطبه ۱۸۲).

✅ نیمه‌ی هفته، در سحرگاه نوزدهم رمضان، در حالی که امام (ع) نشسته بود، خواب چشمانش را ربود. رسول خدا (ص) را دید و پیش او از سستی‌ها و لجبازی‌های امّت گله کرد. پیامبر (ص) فرمود: نفرینشان کن و امام (ع) گفت: خدایا مرا از اینها بگیر و همنشینان بهتری نصیب من کن (خطبه 70). همان شب وقتی به مسجد رفت، ابن ملجم ملعون به امام (ع) ضربت زد. هنوز جمعه نیامده بود که لشکریان، همه برگشتند مانند گوسفندانی که شبان از دست داده و گرگ‌ها به آنها حمله کرده‌اند (خطبه 182). در بستر بیماری چند بار به هوش آمد: یک بار گفت: چه خوشحالم که گمشده‌ام، شهادت را یافتم، مثل تشنه‌ای که در شب تار، به آب برسد (نامه 23).

✅ لحن امام (ع) عوض شده بود. زبان توبیخش به پند و اندرز تغییر یافته بود. گفت من تا دیروز امام شما بودم، حال مایه‌ی اندرز شمایم. ببینید که بعد از آن همه تلاش و تحرک و گفتار در کنجی ساکن و ساکت نشسته‌ام و منتظرم فردا از پیش شما بروم و البته اجل به سراغ همه خواهد آمد. خدا من و شما را بیامرزد. شما بعدا خواهید فهمید که علت اصرار من چه بود. وقتی جای خالی مرا دیدید، مرا خواهید شناخت (خطبه 149). حال تقوی پیشه کنید. به واجبات عمل کنید، مواظب یتیمان و همسایگان باشید. یکدیگر را تنها نگذارید و به هم نیکی کنید (نامه 47)، قتل مرا بهانه‌ی تحلیل‌های خود نکنید تا خون مسلمانان را بریزید. قاتل من یک نفر است. با او هم به انصاف رفتار کنید (نامه 47).

منبع : خبرگزاری رسمی حوزه