✍️ متن خطبه ۷۰ نهج البلاغه شریف
(در سال ۴۰ هجرى سحرگاهى که ضربت خوردند، فرمودند)
همان گونه که نشسته بودم، خواب چشمانم را ربود، رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) را دیدم، پس گفتم اى رسول خدا، از امّت تو چه تلخىها دیدم و از لجبازى و دشمنى آنها چه کشیدم. پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) فرمودند : نفرینشان کن. گفتم : خدا بهتر از آنان را به من بدهد، و به جاى من شخص بدى را بر آنها مسلّط گرداند.
✍️ متن نامه ۴۷ نهج البلاغه شریف
(وصیّت امام علی علیه السلام به امام حسن و امام حسین علیهما السّلام و همه شیعیان پس از ضربت ابن ملجم که لعنت خدا بر او باد مىباشد که در ماه رمضان سال ۴۰ هجرى در شهر کوفه مطرح فرمودند)
1. پندهاى جاودانه :
شما را به ترس از خدا سفارش مىکنم، به دنیا پرستى روى نیاورید، گر چه به سراغ شما آید، و بر آنچه از دنیا از دست مىدهید اندوهناک مباشید، حق را بگویید، و براى پاداش الهى عمل کنید و دشمن ستمگر و یاور ستمدیده باشید.
شما را، و تمام فرزندان و خاندانم را، و کسانى را که این وصیّت به آنها مىرسد، به ترس از خدا، و نظم در امور زندگى، و ایجاد صلح و آشتى در میانتان سفارش مىکنم، زیرا من از جدّ شما پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) شنیدم که مىفرمود: «اصلاح دادن بین مردم از نماز و روزه یک سال برتر است».
خدا را خدا را در باره یتیمان، نکند آنان گاهى سیر و گاه گرسنه بمانند، و حقوقشان ضایع گردد. خدا را خدا را در باره همسایگان، حقوقشان را رعایّت کنید که وصیّت پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) شماست، همواره به خوشرفتارى با همسایگان سفارش مىکرد تا آنجا که گمان بردیم براى آنان ارثى معیّن خواهد کرد.
خدا را خدا را درباره قرآن، مبادا دیگران در عمل کردن به دستوراتش از شما پیشى گیرند. خدا را خدا را درباره نماز، چرا که ستون دین شماست. خدا را خدا را درباره خانه خدا، تا هستید آن را خالى مگذارید، زیرا اگر کعبه خلوت شود، مهلت داده نمىشوید. خدا را خدا را درباره جهاد با اموال و جانها و زبانهاى خویش در راه خدا.
بر شما باد به پیوستن با یکدیگر، و بخشش همدیگر، مبادا از هم روى گردانید، و پیوند دوستى را از بین ببرید. امر به معروف و نهى از منکر را ترک نکنید که بدهاى شما بر شما مسلّط مىگردند، آنگاه هر چه خدا را بخوانید جواب ندهد.
2. سفارش به رعایت مقررات عدالت در قصاص :
(سپس فرمود) اى فرزندان عبد المطلّب : مبادا پس از من دست به خون مسلمین فرو برید [و دست به کشتار بزنید] و بگویید، امیر مؤمنان کشته شد، بدانید جز کشنده من کسى دیگر نباید کشته شود. درست بنگرید اگر من از ضربت او مردم، او را تنها یک ضربت بزنید، و دست و پا و دیگر اعضاى او را مبرید، من از رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) شنیدم که فرمود: «بپرهیزید از بریدن اعضاى مرده، هر چند سگ دیوانه باشد».
حکمت ۴۱۰ از نهج البلاغه شریف :
و درود خدا بر امیرالمومنین فرمودند : تقوا در رأس همه ارزشهاى اخلاقى است.
✍️ متن خطبه ۱۴۹ از نهج البلاغه شریف
(در سال ۴۰ هجرى در بیستم رمضان قبل از شهادت فرمودند).
1. یاد مرگ :
اى مردم هر کس از مرگ بگریزد، به هنگام فرار آن را خواهد دید، اجل سر آمد زندگى، و فرار از مرگ رسیدن به آن است. چه روزگارانى که در پى گشودن راز نهفتهاش بودم اما خواست خداوند جز پنهان ماندن آن نبود، هیهات که این علمى پنهان است.
2. وصیّتهاى امام على علیه السّلام :
امّا وصیّت من نسبت به خدا، آن که چیزى را شریک خدا قرار ندهید، و نسبت به پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم) این است که، سنّت و شریعت او را ضایع نکنید. این دو ستون محکم را بر پا دارید و این دو چراغ را فروزان نگهدارید و تا آن زمان که از حق منحرف نشدهاید، سرزنشى نخواهید داشت، که براى هر کس به اندازه توانایى او وظیفهاى تعیین گردیده، و نسبت به افراد جاهل و نادان تخفیف داده شده است زیرا که : پروردگار رحیم، و دین استوار، و پیشوا آگاه است. من دیروز رهبر شما بودم و امروز مایه پند و عبرت شما هستم، و فردا از شما جدا خواهم شد، خدا شما و مرا بیامرزد.
اگر از این ضربت و در این لغزشگاه نجات یابم، که حرفى نیست، امّا اگر گامها بلغزد و از این جهان بروم، ما نیز چون دیگران در سایه شاخسار درختان، مسیر وزش باد و باران، و زیر سایه ابرهاى متراکم آسمان پراکنده مىشویم، و آثارمان در روى زمین نابود خواهد شد. من از همسایگان شما بودم، که چند روزى در کنار شما زیستم، و به زودى از من جز جسدى بىروح و ساکن پس از آن همه تلاش، و خاموش پس از آن همه گفتار، باقى نخواهد ماند.
پس باید سکوت من، و بى حرکتی دست و پا و چشمها و اندام من، مایه پند و اندرز شما گردد، که از هر منطق رسایى و از هر سخن مؤثّرى عبرت انگیزتر است. وداع و خداحافظى من با شما چونان جدایى کسى است که آماده ملاقات پروردگار است، فردا ارزش ایّام زندگى مرا خواهید دید، و راز درونم را خواهید دانست. پس از آن که جاى مرا خالى دیدید و دیگرى بر جاى من نشست، مرا خواهید شناخت.
✍️ متن نامه ۲۳ از نهج البلاغه شریف
(وصیّت امام علیه السّلام در لحظههاى شهادت در ماه رمضان سال ۴۰ هجرى):
سفارش من به شما، آن که به خدا شرک نورزید، و سنّت محمّد صلّى اللّه علیه و آله و سلّم را تباه نکنید. این دو ستون دین را بر پا دارید، و این دو چراغ را روشن نگهدارید، آنگاه سزاوار هیچ سرزنشى نخواهید بود.
من دیروز همراهتان بودم و امروز مایه عبرت شما مىباشم، و فردا از شما جدا مىگردم، اگر ماندم خود اختیار خون خویش را دارم، و اگر بمیرم، مرگ وعدهگاه من است، اگر عفو کنم، براى من نزدیک شدن به خدا، و براى شما نیکى و حسنه است، پس عفو کنید. «آیا دوست ندارید خدا شما را بیامرزد»؟
به خدا سوگند همراه مرگ چیزى به من روى نیاورده که از آن خشنود نباشم، و نشانههاى آن را زشت بدانم، بلکه من چونان جوینده آب در شب که ناگهان آن را بیابد، یا کسى که گمشده خود را پیدا کند، از مرگ خرسندم که : «و آنچه نزد خداست براى نیکان بهتر است».
