اطلاع نگاشت | اندیشه در آئینه نهج البلاغه

در تمام موارد تنها منبع مورد استفاده، خود نهج البلاغه شریف با ترجمه مرحوم دشتی می‌باشد، با این رویکرد که نهج البلاغه به تنهایی تا حد زیادی می‌تواند مفسّر بخشهای مختلف خود باشد. در هنگام کپی برداری خواهشمند است ذکر منبع را فراموش نفرمایید. برای دریافت فایل با کیفیت بالای این اطلاع نگاشت اینجا کلیک فرمایید.

اندیشه صحیح

مخالفت با نفس

🔹 در گذشته برادری دینی داشتم که...... اگر سر دو راهی دو کار قرار می‌گرفت، می‌اندیشید که کدام یک با خواسته نفس نزدیکتر است با آن مخالفت می‌کرد. (نهج البلاغه حکمت 289)

اندیشه در اصلاح خویش

🔹 هر قدر برای خود کوشش کنی و به اصلاح خویش بیاندیشی، همانند پدرت نمی‌توانی باشی. (نهج البلاغه نامه 31 بند 6)

کیفیت اندیشه

مانند والدین

🔹 در کارهای آنان (نظامیان) به گونه ای بیندیش که والدینی مهربان درباره فرزندشان می‌اندیشند. (نهج البلاغه نامه 53 بند 8)

عامل اندیشه صحیح

توجه به عظمت خداوند

🔹 به بزرگی حکومت پروردگار که برتر از حکومت تو است بنگر، که تو را از آن سرکشی نجات می‌دهد، و تندروی تو را فرو می‌نشاند، و عقل و اندیشه‌ات را به جایگاه اصلی باز می‌گرداند. (نهج البلاغه نامه۵۳ بند۲)

ضرورت داشتن اندیشه صحیح

فرصت کوتاه زندگی

🔹 در این چند روزه دنیا مهلت داده شدند تا در راه صحیح قدم بردارند، راه نجات نشان داده شده تا رضایت خدا را بجویند. تاریکی‌های شک و تردید از آنها برداشته شد و آنها را آزاد کذاشتند تا برای مسابقه در نیکوکاری‌ها خود را آماده سازند، تا فکر و اندیشه‌ی خود را به کار گیرند و در شناخت نورالهی در زندگی دنیا تلاش کنند. (نهج البلاغه خطبه 83 بند 5)

یافتن راه مستقیم

🔹 اگر مردم در عظمت قدرت خدا، و بزرگی نعمت‌های او می‌اندیشیدند به راه راست باز می‌گشتند، و از آتش سوزان می‌ترسیدند. (نهج البلاغه خطبه 185)

جایگاه اندیشه

در آنچه یاری رساند

🔹 در چیزی اندیشه کن که یاری‌ات کند. (نهج البلاغه نامه 69 بند2)

در اموال عمومی

🔹 در مصرف اموال عمومی که در دست تو جمع شده است، اندیشه کن. (نهج البلاغه نامه 67 بند1)

هنگام قضاوت

🔹 پس از انتخاب قاضی هر چه بیشتر در قضاوت های او بیاندیش. (نهج البلاغه نامه 53 بند8)

هنگامی که بر سر سفره‌ای دعوت شدی

🔹 اندیشه کن در کجایی و بر سر کدام سفره می خوری؟ (نهج البلاغه نامه 45 بند1)

در امور کارمندان

🔹 در امور نویسندگان و منشیان به درستی بیندیش. (نهج البلاغه نامه 53 بند8)

در حقوق الهی

🔹 نسبت به آنچه در اختیار داری از خدا بترس، و در حقوق الهی که بر تو واجب است اندیشه کن. (نهج البلاغه نامه 30)

در پندهای تربیتی

🔹 پسرم!در وصیت من درست بیندیش. (نهج البلاغه نامه 31 بند6)

اهمیت اندیشیدن

عبرت آموزی

🔹 پسرم! درست است که به اندازه پیشنیان عمر نکرده‌ام، اما در کردار آنها نظر افکندم و در اخبارشان اندیشیدم.

🔹 پدران و صالحان خاندانت آنگونه که تو درباره ی خود می‌اندیشی نسبت به خودشان می‌اندیشیدند و تلاش آنان در این بود که آنچه را شناختند انتخاب کنند. (نهج البلاغه نامه۳۱ بند4و5)

یافتن راه صحیح

🔹 چون یقین کردی و دلت روشن و فروتن شد، و اندیشه‌ات گرد آمد و کامل گردید، و اراده‌ات به یک چیز متمرکز گشت، پس، اندیشه کن در آنچه که برای تو تفسیر می‌کنم. (نهج البلاغه نامه۳۱ بند5)

عاقبت اندیشی

🔹 دست نگه‌دار و اندیشه نما، فکر کن به پایان زندگی رسیده‌ای. (نهج البلاغه نامه4۱ بند3)

اجرای عدالت

🔹 اگر رای و اندیشه زمامدار دچار دگرگونی شود، او را از اجرای عدالت بسیار باز می‌دارد. (نهج البلاغه نامه59)

🔹 هرگاه اندیشه سلطان تغییر کند، زمانه دگرگون شود. (نهج البلاغه نامه3۱ بند16)

🔹 استواری رأی با کسی است که قدرت و دارایی دارد، با روی آوردن قدرت، روی آورد، و با پشت کردن آن روی برتابد. (نهج البلاغه حکمت 339)

شناخت حقوق الهی

🔹 نسبت به آنچه در اختیار داری از خدا بترس، و در حقوق الهی که بر تو واجب است اندیشه کن، و به شناخت چیزی همّت کن که در ناآگاهی آن معذور نخواهی بود. همانا اطاعت خدا، نشانه‌های آشکار، و راه‌های روشن و راهی میانه و همیشه گشوده، و پایانی دلپسند دارد که زیرکان به آن راه یابند، و فاسدان از آن به انحراف روند. کسی که از دین سر باز زند، از حق روی‌گردان شده، و در وادی حیرت سرگردان خواهد گشت. (نهج البلاغه نامه30)

برتری از تلاش

🔹 اندیشه پیر در نزد من از تلاش جوان خوشایندتر است. (نهج البلاغه حکمت 86)

عوامل تصحیح اندیشه

بصیرت انسان

🔹 انسان بینا کسی است که به درستی شنید و اندیشه نمود، پس به درستی نگریست و آگاه شد، و از عبرتها پند گرفت، سپس راه روشنی را پیمود، و از افتادن در پرتگاه‌ها، و گم شدن در کوره راه‌ها، دوری کرد. (نهج البلاغه خطبه 153 بند2)

پیروی ازحضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف

🔹 او (حضرت مهدی (عج)) خواسته‌ها را تابع هدایت وحی می‌کند، هنگامی که مردم هدایت را تابع هوس‌های خویش قرار می‌دهند، در حالی که به نام تفسیر نظریه‌های گوناگون خود را بر قران تحمیل می‌کنند، او نظریه‌ها و اندیشه‌ها را تابع قران می سازد. (نهج البلاغه خطبه 138)

الگوی نیک اندیشی

شهیدان

🔹 به خدا سوگند! آنان مردمی بودند نیک‌اندیش ، ترجیح دهنده بردباری، گویندگان حق، و ترک کنندگان ستم. پیش از ما به راه راست قدم گذاشته و شتابان رفتند و در به دست آوردن زندگی جاویدان آخرت و کرامت گوارا، پیروز شدند. (نهج البلاغه خطبه 116 بند 3)

مومنین

🔹 (در توصیف مومن فرمود:) شکرگزار و شکیبا و ژرف اندیش است. (نهج البلاغه حکمت 333)

متقین

🔹 پرهیزکاران در شب بر پا ایستاده مشغول نمازند، قرآن را جزء جزء و با تفکر و اندیشه می‌خوانند. (نهج البلاغه خطبه 193)

اهمیت دوراندیشی

نشانه‌های پرهیزکاران

🔹 یکی از نشانه‌های پرهیزکاران این است که او را این گونه می‌بینی؛ در دین‌داری نیرومند، نرمخو و دوراندیش است. (نهج البلاغه خطبه 193)

سرمایه‌ای سودمند

🔹 سرمایه ای از عقل سودمندتر نیست، و تنهایی ترسناکتر از خودبینی، و عقلی چون دوراندیشی نیست. (نهج البلاغه حکمت 113)

سلامت بودن

🔹 حاصل کوتاهی پشیمانی، و حاصل دوراندیشی سلامت است. (نهج البلاغه حکمت 181)

نشانه زوال اندیشه

عدم مسئولیت پذیری صحیح

🔹 پس از یاد خدا و درود! سُستی انسان در انجام کارهایی که بر عهده اوست، و پافشاری در کاری که از مسئولیّت او خارج است، نشانه ناتوانی آشکار و اندیشه ویرانگر است. (نهج البلاغه نامه 61)