با استعانت از کلام امیرالمومنین (علیه السلام) بهترین علم، علمی است که تامینکننده سعادت و رستگاری انسان باشد، و او را در این مسیر یاری دهد، و اینکه اینگونه علم از مفاهیم بسیار عمیق و مؤثر در زندگی انسان است، و میزان علم و آگاهی و در نتیجه، شناخت فرد، نسبت به تمام هستی، جهان بینی و به دنبال آن ایدئولوژی او را تشکیل میدهد، لازم است از این مفهوم بنیادی، شناختی صحیح و منطبق با آموزههای وحیانی داشته باشیم. چرا که گاهی، همین علم نافع هم، اگر درست شناخته نشود نه تنها وسیلهی هدایت و رشد انسان نیست، بلکه خود حجابی برای فهم و مانعی برای دستیابی به سعادت حقیقی میگردد.
طراحی و تنظیم تصویر اطلاع نگاشت (اینفوگرافیکی) "علم نافع در آئینه نهج البلاغه" بر اساس خلاصهای از بیانات ارزشمند دبیر نهضت جهانی نهج البلاغه خوانی استاد مهدوی ارفع انجام گرفته است. در هنگام کپی برداری خواهشمند است ذکر منبع را فراموش نفرمایید. برای دریافت فایل با کیفیت بالای این اطلاع نگاشت اینجا کلیک فرمایید.
درباره اهمیت رجوع به سرچشمههای علم الهی باید بگوییم مقام معظم رهبری (حفظه الله) در بیانیهی گام دوم انقلاب و در توصیههای خود به ملت ایران خصوصاً جوانان، علم و پژوهش را اولین سرفصل قرار داده و دانش را وسیلهی عزت و قدرت یک کشور برشمرده و فرمودهاند: «دنیای غرب به برکت دانش خود بود که توانست برای خود ثروت و نفوذ و قدرت دویست ساله فراهم کند و با وجود تهیدستی در بنیانهای اخلاقی و اعتقادی، با تحمیل سبک زندگی غربی به جوامع عقب مانده از کاروان علم، اختیار سیاست و اقتصاد آنها را به دست گیرد. ما به سوء استفاده از دانش مانند آنچه غرب کرد توصیه نمیکنیم، اما مؤکداً به نیاز کشور به جوشاندن چشمهی دانش در میان خود، اصرار میورزیم»
یکی از رموز موفقیت جوامع اسلامی استفاده از منابع ناب اسلامی است، و نهج البلاغه کاملترین منبع علوم الهی است که اکنون در اختیار ماست. و باید برای جهانی شدن نهج البلاغه شریف بعنوان یکی از مهمترین و موثرترین منبع علم نافع در خواندن و گسترش آن اهتمام داشته باشیم. اگر طالب دریافت علم الهی هستیم باید بدنبال کلام امیرالمومنین (علیه السلام) باشیم، و عصاره معارف ایشان در نهج البلاغه آمده است، همهی آنچه انسان به آن نیاز دارد.
سرچشمه های علم نافع
1. خداوند
🔹«علم خداوندی ژرفای پردههای غیب را شکافته است، و به افکار و عقاید پنهان احاطه دارد.»
🔹«علم او به مردگانی که رفتند چونان آگاهی او به زندگانی است که هستند، و علم او به آسمانهای بالا، چونان علم او به زمینهای زیرین است.»
🔹«فرمان الهی استوار، و علم او مستحکم است.»
🔹«علم الهی خدا به تمام اسرار نهان آگاه و از باطن همه با خبر است، به همه چیز احاطه دارد و بر همه چیز غالب و پیروز و بر همه چیز تواناست.»
نهج البلاغه (خطبههای 108 و 163 و 65 و 86)
2. قرآن
🔹بدانید که در قرآن علم آینده، و حدیث روزگاران گذشته است، شفادهنده دردهای شما، و سامان دهنده امور فردی و اجتماعی شما است.
🔹در قران بهار دل و چشمههای دانش است.
🔹خدا قرآن را فرو نشاننده عطش علمی دانشمندان، و باران بهاری برای قلب فقیهان و راه گسترده و وسیع برای صالحان قرار داده است.
🔹از گناهانی که علم الهی به آنها احاطه دارد و کتابش آنها را برشمرده و ثبت کرده، طلب آمرزش میکنیم، علم خداوندی که کمترین نارسایی نداشته و کتابی که چیزی را وانگذاشته است.
نهج البلاغه (خطبههای 158 و 176و 198 و 114)
3. پیامبر(ص)
🔹پرچمهای حق را برافراشت احکام نورانی را برپا کرد، پس او پیامبر امین، و مورد اعتماد، و گنجینهدار علم نهان تو، و شاهد روز رستاخیز، و برانگیخته تو برای بیان حقائق، و فرستاده تو به سوی مردم است.
نهج البلاغه (خطبه 72)
4. امام علیه السلام
🔹سیل علوم از دامن کوهسار من جاری است.
🔹بدان، که در اینجا (اشاره به سینه مبارک کرد) دانش فراوانی انباشته است.
🔹این که سکوت برگزیدم، از علوم و حوادث پنهانی آگاهی دارم که اگر باز گویم مضطرب میگردید، چون لرزیدن ریسمان در چاههای عمیق!
🔹همانا من در میان شما چونان چراغ درخشنده در تاریکی هستم، که هرکس به آن روی میآورد، از نورش بهرهمند میگردد. ای مردم! سخنان مرا بشنوید، و به خوبی حفظ کنید، گوش دل خود را باز کنید تا گفتههای مرا بفهمید
نهج البلاغه (خطبه 3 و 5 و 6 و حکمت 147)
5. اهلبیت علیهم السلام
🔹پس در فراگیری علم و دانش پیش از آنکه درختش بخشکد تلاش کنید و پیش از آنکه به خود مشغول گردید از معدن علوم اهل بیت علیهم السلام دانش استخراج کنید.
🔹خاندان پیامبر (علیهم السلام) مایه حیات دانش و نابودی جهلاند.
🔹عترت پیامبر [علیهم السلام] جایگاه اسرار خداوندی و پناهگاه فرمان الهی و مخزن علم خدا و مرجع احکام اسلامی است، و نگهبان کتابهای آسمانی و کوههای همیشه استوار دین خدایند، خدا به وسیله اهلبیت علیهم السلام پشت خمیده دین را راست نمود و لرزش و اضطراب آن را از میان برداشت.
🔹اهل بیت پیامبر معدنهای دانش و چشمهسارهای حکمت الهی هستند.
🔹دانایان علم قرآن امامان معصوم هستند.
🔹پس رستگاری را از اهل آن جست و جو کنید، که اهل بیت پیامبر اکرم صلی الله رمز حیات دانش و راز مرگ جهل و نادانی هستند.
🔹مردم! ما اهل بیت پیامبر (ص) چونان پیراهن تن او، و یاران راستین او، و خزانه داران علوم و معارف وحی، و درهای ورود به آن معارف، میباشیم، که جز از در، هیچ کس به خانهها وارد نخواهد شد، و هر کس از غیر در وارد شود، دزد نامیده میشود.
🔹مردم! درباره اهل بیت پیامبر (ص) آیات کریمه قرآن نازل شد، آنان گنجینههای علوم خداوند رحمانند، اگر سخن گویند، راست گویند، و اگر سکوت کنند بر آنان پیشی نجویند.
🔹درهای دانش و روشنایی امور انسانها نزد ما اهل بیت پیامبر علیها سلام است.
نهج البلاغه (خطبههای 105 و 239 و 190 و 120 و 144 و 147 و 145)
ویژگیهای علم نافع
🔹امّا پرهیزکاران! در دنیا داراى فضیلتهاى برترند ..... و گوشهاى خود را وقف دانش سودمند کردهاند. (خطبه 193. بند 1)
🔹علم میراثی با ارزش است. (حکمت 5)
🔹خیر،آن نیست که مال و فرزندت بسیار شود، بلکه خیر آن است که دانش تو فراوان باشد. (حکمت 94)
🔹اى کمیل! دانش بهتر از مال است، زیرا علم، نگهبان تو است، و مال را تو باید نگهبان باشى؛ مال با بخشش کاستى پذیرد امّا علم با بخشش فزونى گیرد، و مقام و شخصیّتى که با مال به دست آمده با نابودى مال، نابود میگردد. (حکمت 147)
🔹اى کمیل بن زیاد! شناخت علم راستین (علم الهى) آیینى است که با آن پاداش داده میشود، و انسان در دوران زندگى با آن خدا را اطاعت میکند، و پس از مرگ، نام نیکو به یادگار گذارد. دانش فرمانروا، و مال فرمانبر است. (حکمت 147)
بنابراین معلوم میگردد که علم، از آن جهت دارای ارزش است که شخص بوسیلهی آن، راه و روش زندگی را میفهمد و بوسیلهی آن، طریق عبودیت که تنها مسیر رسیدن به سعادت است را میشناسد و با نور هدایتگر آن، راه بندگی را طی میکند. و علمی که چنین نتیجهای در بر نداشته باشد، واقعاً علم نیست.
