تغییر در مفاهیم دینی زمینه انحطاط امت اسلامی

استاد مهدوی ارفع در سخنرانی حسینیه مجازی که جمعه 26 اردیبهشت (مصادف با 21 ماه مبارک رمضان) با محوریت حکمت چهارم نهج البلاغه شریف برگزار شد، فرمودند: ورع از عوامل یاری امام است که رابطه مستقیم با حیاء دارد.

دبیر نهضت جهانی نهج البلاغه خوانی با اشاره به نکات کلیدی که پیرامون صبر در نهج البلاغه است افزود: حضرت علی(ع) در نهج البلاغه فرموده‌اند: «صبر شجاعت است»؛ نکته ای که در این مطلب است رابطه میان صبر با شجاعت است، چرا که شجاعت یک خصلت و ملکه‌ای است در وجود انسان که در مقابل ترس و جور شناخته می‌شود.

انسانی که در مقابل یک تهدید می‌ایستد شجاع است، انسانی که حاضر است جان خود را در کف دست بگیرد و مقابل دشمن بایستد خیلی شجاع است ولی شجاع‌تر کسی است که به جهاد نفس خودش قیام می‌کند؛ مثلا کسی که به او مسئولیتی داده می‌شود و می‌داند نمی‌تواند، با شجاعت بگوید من بلد نیستم این به معنای شجاعت است که نفس خودش را زیر پا بگذارد، اینکه به عوارض آن فکر نکند که افراد خواهند گفت که او توان این کار را نداشت.

بزرگترین جهاد، جهاد نفس است. صبر جایی شکل می‌گیرد که آنجا نفس می‌خواهد گردنکشی کند؛ طاعت الهی است نمی‌خواهد زیر بار برود، یا مصیبتی پیش آمده می‌خواهد به در و دیوار بزند؛ آنجا که نفس بخواهد چموشی کند، مهار کردن آن برای اینکه نتواند آسیب بزند، خیلی شجاعت می‌خواهد؛ حضرت علی(ع) این صبر را شجاعت می‌نامند.

حجت الاسلام مهدوی ارفع با اشاره به ادامه حکمت چهارم نهج البلاغه مطرح کردند: امیرالمومنین(ع) در ادامه حکمت چهارم به سراغ زهد می‌روند، می‌فرمایند زهد ثروت است؛ مال نیست ولی ثروت است؛ انسان‌ها برای اینکه زندگی خوبی داشته باشند و گدای دیگران نباشند، ۲ راه دارند، یکی اینکه تا می‌توانند مال و منال دنیا را جمع‌آوری کنند و دیگری اینکه تعلق و نیاز خودشان را کمتر کنند.

انسانی که از درون، خواسته‌های دنیوی را کم کرد و به نحوی خودش و زندگی‌اش را مدیریت کرد که این نیازها در آن شکل نگیرد، این انسان خیلی ثروتمند است.

دبیر نهضت جهانی نهج البلاغه خوانی با اشاره به خطبه هشتاد و یکم نهج البلاغه مطرح کردند: در این خطبه می‌خوانیم: «ای مردم، زهد یعنی کوتاه کردن آرزو و شکرگذاری در برابر نعمت‌ها و پرهیز از محرمات»؛ این سخنی فوق العاده دقیق است.

بعضی از ارزش‌ها و مفاهیم دینی خودش باعث عقب ماندگی است

استاد مهدوی ارفع بیان فرمودند: شهید مطهری کتابی دارند با عنوان «انسان و سرنوشت» خارج از موضوع کتاب، مقدمه‌ای دارند که این مقدمه قابل توجه است؛ عنوان مقدمه این است «علل انحطاط مسلمین». شهید مطهری می‌فرمایند اگر کسی از من بپرسد که تمام این سال‌ها تلاش و مطالعه به دنبال چه هستی؟! به او پاسخ می دهم که 20 سال است که دنبال یک سوال هستم؛ اینکه چطور شد مسلمانان اولیه که به برکت قرآن به بهترین دستاوردهای علمی، فرهنگی و سیاسی دست پیدا کردند، امروز با وجود همین قرآن، عقب‌مانده‌ترین امت‌ها هستند؟! سپس می‌فرمایند 20 سال دنبال این سوال بودم. آنجا 27 عامل در سه دسته برای پاسخ به این سوال مطرح می‌کنند که یکی از آن‌ها دسته مفاهیم دینی است. بعضی از ارزش‌ها و مفاهیم دینی خودش باعث عقب‌ماندگی است چون ما کج فهمیدیم. یکی از مفاهیمی که صدر اسلام باعث پیشرفت و توسعه امت اسلامی شد و الان کج‌فهمی در معنایش باعث عقب‌ماندگی شده است، مسئله «زهد» است.

اگر زهد درست معنی می‌شد، مسلمان‌ها دنیا را آباد می‌کردند ولی به آن دل نمی‌بستند، ولی درست وقتی استکبار از جهالت ما استفاده کرد، معنای حقیقی «زهد» را تغییر داد و یک عبارت انحرافی به خورد ما داد و آن عبارت بود از اینکه دنیا چیز خوبی نیست و ما دیگر دنبال آبادانی و پیشرفت نرفتیم و نتیجه‌اش شد عقب‌ماندگی و انحطاط.

زهد به معنای نداشتن زندگی خوب نیست

دبیر نهضت جهانی نهج البلاغه خوانی توضیح دادند: زهد یعنی کوتاه کردن آرزوها، دلت را مدیریت کن. دل ما اگر تربیت نشود مانند بچه‌ایست که اگر تربیت نشود هر چیزی را می‌طلبد. در جای دیگری در حکمت 439 امیرالمومنین(ع) می‌فرمایند: من زهد را میان 2 کلام از قرآن پیدا کردم اول اینکه بر آنچه از دست شما رفته، حسرت نخورید، دوم اینکه به آنچه از دنیا به شما رسیده است شادمان نباشید؛ کسی که برگذشته افسوس نخورد و به آینده امید نداشته باشد، همه جوانب زهد را رعایت کرده است.

برترین زهد در حکمت 28 نهج البلاغه شریف

حجت الاسلام مهدوی ارفع با اشاره به برترین زهد در حکمت 28 نهج البلاغه شریف گفتند: برترین زهد پنهان داشتن آن است. مراقب باشید که این بی‌رغبتی‌ها به دنیا را فریاد نزنید. امیرالمومنین(ع) در حکمت 113 زاهدان را اینگونه معرفی می‌فرمایند که زاهدان اگرچه خندان باشند، قلبشان محزون است و اگرچه محزون باشند، قلبشان شادمان است. اگرچه برای نعمت‌های فراوان مورد غبطه دیگران هستند، اما با نفس خود در دشمنی بسیار هستند.

ورع مرحله برتر تقوا است

دبیر نهضت جهانی نهج البلاغه خوانی استاد مهدوی ارفع به اهمیت «ورع» اشاره کردند و بیان فرمودند: ورع مرحله بالاتر تقوا است؛ اوج تقوا می‌شود ورع.

ورع یعنی پرهیز از حلال شبهه ناک. امیرالمومنین(ع) در خطبه ۳۷۱ می‌فرمایند: هیچ عزتی بالاتر از ورع نیست.

استاد توضیح دادند: امیرالمومنین(ع) در نامه ۴۵ ورع مومنان را یکی از راه‌های کمک به «ولی» می‌دانند؛ یعنی با ورع ، امام را می‌توان یاری کرد به این معنا که انسان‌های سرشناس و شاخص که اثرگذار هستند با ورع امام را یاری کنند.

منبع: حسینیه مجازی نهضت جهانی نهج‌البلاغه خوانی و خبرگزاری شبستان